Page images
PDF
EPUB

عرب در سفري مصاحب بودند و در بیابانی بلا مبتلا کشتند عرب را قدري آب مانده بود عجمي به او گفت که سماحت وجوان ردي عرب مشهورست چه شود اگر بشربتي آب مرا از هلاک خلاص بخشي عرب تاملي کرد و گفت یقین میدانم که اگر این آب بتو میدهم مرا جان شیرین بتشنكي مي باید سپرد لیکن روا نمیدارم که این فضیلت عرب را فوت شود ذکر جمیل بر حيات فاني اختيار مي كنم وجان فدا کرده آب بتو میدهم تا این احدوثه حسناء

عرب را یادکار ماند و آب را بعجمي داد و او بآن شربت آب از مرگ نجات یافته جان سلامت از آن بیابان برون برد و این ذکر

ستوده بر روي روزکار باقي ماند

"Ex imperatore audivi cùm diceret, “In iti"nere quodam Perfam atque Arabem fuiffe "comites; per locum autem defertum iter "facientes miferiâ (ob fitim & calorem) mi64 rum in modum effe afflictos. Cùm adeò “ Arabi aqua perpaullulum reftaret, dixiffe "illi Perfam, Celebris eft ac pervulgata gentis

"tuæ liberalitas & benevolentia; quanta illi

[ocr errors]

66

fict acceffio, fi aquæ hauftulum mihi concedens, fodalem tuum ab interitu liberaveris? Tum, poft aliquam deliberationem, Arabem refpondiffe, Certò fcio, fi tibi aquam conceffero, "dulcem mihi animam ob fitim intenfam in "auras pervolaturam. Sed tamen indignum

[ocr errors]
[ocr errors]

effe cenfeo, banc gentis meæ excellentiam in "nihilum redigi. Famam ideò jucundam vitæ fragili anteponens, & animá meá redimens "tuam, aquam tibi præbeo; ut hæc hifto"ria beneficentie Arabum fit monumentum, “Aquam adeò Perfæ dedisse, qui ejus haustu "à morte liberatus eft, & ex hac folitudine "incolumis evafit. Hujus facti femper vivit " & vivet recordatio."

De tribus dicendi generibus hactenus. Singulas eorum virtutes complectitur liber jucundiffimus Shekardan, cujus exemplar haud invenuftè exaratum, comiter, ut folebat, mihi copiam fecerat Vir Afiaticarum rerum, dum vixit, imprimis peritus, Alexander Ruffel, cujus fingularem in me facilitatem ac benevolentiam mirandum in modum perfpexeram: opus eft Ebn Abi Hagelah, venuftiffimi cùm rhetoris tum poetæ, cujus elegantes versûs in libro Hiliato'lcomeit citatos vidi, Varia eft in eo libro ac multiplex eruditio. Permulta habet lepida, faceta, elegantia; multa tamen (non est

enim negandum) ridicula, multa fubinfulfa, multa ineptè religiofa, & fabellis anilibus referta. Sed hæc abundè compenfat dicendi genus ad varia argumenta fcienter accommodatum, nunc facile & æquabile, nunc elatum ac vehemens, nunc pictum, venuftum, floridum. Denique non minùs utilis eft hic liber ob hiftorias & antiquitates Ægyptias, quibus abundat; quàm jucundus ob elegantiffimas, quas citat, florum, amoenitatum, aliarumque rerum descriptiones ex variis poetis delibatas. Ac non fum nefcius efle aliquos, quibus Afiaticæ dictionis quæfitæ illæ venuftates potiùs ineptiæ videntur pueriles, quàm veræ elegantiæ. Sed cum Arabes ac Perfas reprehendant, * Plato

* Plato Συμπ. in Agathonis Oratione.

Ούτος δε (Έρως) ήμας αλλοτριοτητα μεν κενοι, οἰκειοτητα δε πληροι. τας τοιας δε ξυνοδος μετ' αλλήλων πασας τίθεις συνιέναι, ἐν ἑορταις, ἐν χοροις, ἐν θυσίαις, γιγνομενα ἡγεμων, πραότητα μεν πορίζων, αγριοτητα δ' ἐξωρίζων. φιλοδωρος εὐμενειας, άδως δυσ μενείας. ἵλεως, ἀγαθῶς, θεατος σοφοίς, άγαςος θεοις. ζηλωτος άμοιροις, κλητος εὐμοιροις. τρυφης, άδροτητος, χλιδης, χαρίτων, ἱμερα, ποθο πατης. ἐπιμελης ἀγαθων, αμελης κακων, ἐν πονῳ, ἐν φόβῳ, ἐν λόγῳ κυβερνητης, ἐπιβατης, παραςατης τε και σωτηρ άριςος. Idem in Phædro:

Ή

Νη την Ήραν καληγε ή καταγωγή. Η τε γαρ πλατανο μαλα ἀμφιλαφης τε και ύψηλη, το τε άγνω το ύψΘ και το συσκιον παγκαλον, καὶ ὡς ἀκμην έχει της άνθης, ὡς ἂν εὐωδέςατον παρέχει τον τόπου. ἦγε αὖ πηγη χαριεσατη ύπο της πλατανε ρει μαλα ψυχρα ὑδατος, ώσγε τῳ ποδι τεκμήρασθαι. νυμφων τε τινων και ̓Αχελως ἱερον απο των κηρων τε και αγαλματων ἔοικεν εἶναι. Εἰ δ ̓ αὖ βελει το εύπνων τε τοπε, ὡς ἀγαπητον τε και σφοδρα ήδα. Θερινον τε και λιγυρον υπήχει τῷ των τετίίγων χορῳ· παντων δε κομψοτατον το

nem, * Ifocratem, + Ariftotelem, atque etiam + Demofthenem, fe reprehendere non vident;

της ποας ὅτι ἐν ήρεμα προσαντες ικανη πέφυκε κατακλίναντι την κεφαλήν παίκαλως έχειν.

** Ifocrates in 'Αρειοπαγιτική.

Έοικατε γαρ έτω διακειμένοις ἀνθρώποις, οίτινες άπασας μεν τας πόλεις τας ἐπὶ Θρᾴκης ἀπολωλεκότες, πλείω δ' ή χίλια τάλαντα ματην εἰς τες ξειες ἀπανηλωκότες, προς δε τας Ελληνας διαβεβλημενοι, και των βαρβάρω πολεμιοι γεγονότες.

Idem in alio loco,

Απήλλαξε τες μεν πένητας των ἀπορίων ταῖς εὐεργεσίαις και ταις παρα των έχοντων ὠφελείαις. τες δε νεωτέρες των ακολασίων τοῖς ἐπιτηδεύμασι, και ταῖς αὐτῶν ἐπιμελείαις. τες δε πολιτευόμενος των πλεονεξίων ταις τιμωρίαις, και τῳ μη λανθάνειν τας αδικεντας. τις δε πρεσβύτερες των ῥαθυμιων ταις τιμαις ταις πολιτικαίς, και ταις παρα των νεωτερων θεραπείαις.

Idemque (fi modò iftius fermonis auctor fuerit) in libello pulcherrimo ad Demonicum,

Όσοι μεν ἂν προς τις ἑαυτων φίλες της προτρεπτικες λόγες συγκ γραφεσι, καλόν μεν ἔργον ἐπιχείρεσι, ε μην πει γε το κρατίσον της φιλοσοφίας διατριβεσιν. ὅσοι δε τοις νεωτέροις εἰσηγονται μη δὲ ὧν την δεινότητα την ἐν τοις λόγοις ἀσκησεσιν, ἀλλ' ὅπως τα των τρόπων ήθη σπεδαιοι πεφυκεναι δόξεσι· τοσετῳ μᾶλλον ἐκείνων τας ακέοντας ὠφελεσιν, όσον οἱ μὲν ἐπὶ λογον μόνον παρακαλεσιν, οἱ δε και τον τροπον αὐτων ἐπανορθωσι. διόπερ ήμεις, 8 παράκλησιν εύροντες, άλλα παραίνεσιν γραψαντες, μελλομεν σοι συμβελεύειν ων χρη της νεω τερες ὀρεγεσθαι, και τινων έργων απέχεσθαι, και ποιος τισιν ἀνθρώποις ὁμιλεῖν, και πως τον ἑαυτων βιον οἰκονομεῖν. όσοι γαρ το βιο ταυτην την όδον ἐπορεύθησαν, ετοι μονοι της αρετης ἐφικεσθαι γνησιως ηδυνήθησαν.

Ibidem.

Τες κακες εὖ ποιων όμοια πεισῃ τοις τας αλλοτρίας κυνας σιτι ζεσιν. Εκειναι τε γαρ τες δίδοντας ώσπερ τις τύχοντας ὑλακτωσιν, είτε κακοι της ὠφελεντας ώσπερ τις βλαπίοντας αδικεσιν.

+ Ariftoteles.

Εκ μεν Αθήνων ἔγω εἰς Στάγειρα ήλθον δια τον βασιλέα την μεγαν. ἐκ δὲ Σταγείρων εἰς Αθήνας δια τον χειμώνα τον μέγαν. t Demofthenes,

<<

ut nihil dicam de Maximo Tyrio, de Alciphrone, de Philoftratis, de Xenophonte Ephefiaco, & reliquis, qui cogisai nominantur; quorum locutio ad aurium voluptatem comparata plerumque numerosè & fuaviter cadit. Nam de Marco Tullio non loquor, qui præcepta numerofæ orationis dat paffim, exemplum verò in Milonianâ: "Eft igitur hæc, judices, non fcripta, fed nata lex; quam non didicimus, acce'pimus, legimus, verùm ex naturâ ipsâ arripuimus, haufimus, expreffimus; ad quam non docti, fed facti; non inftituti, fed imbuti fumus." Hæc habui, de poesi Afiaticâ quæ dicerem. Aperui rivos, meâ quidem fententiâ, fatis amplos, & fontem patefeci diutiffimè obstructum. Poterit hoc opufculum (quod fentio quantum abfit à perfectione) harum literarum rudes ad eas condifcendas excitare; hofpites verò in iis ac modicè tantùm inftructos impellere atque incendere; quòd fi quem meo hortatu ad hoc argumentum uberiùs ac limatiùs tractandum acceffiffe intellexero, fatis magnum laboris mei fructum videbor percepisse.

66

Τη τε πόλει βοηθειν οίεται δειν, και δίκην ύπερ αύτε λαβειν, τ8το κάγω πειρασομαι ποιεῖν. Hæc tamen, potiùs temerè quàm confultò, numerosè cadere opinor; multùm enim abhorret ab his venuftatibus vibrans illa Demofthenis & elata locutio.

COMMENTARIORUM FINIS.

« PreviousContinue »